جشن سده و داستان کشف آتش، که نشانهی آغاز تمدن و یکجانشینی است، از دیرباز در سرزمین کهنسال ایران پیوندی ژرف با هم برقرار کردهاند. در برخی منابع چنین آمده که جشن سده را هوشنگ فرزند سیامک و نوهی کیومرث بنیاد نهاد. سرشناسترین این منابع شاهنامه است؛
برآمد به سنگ گران، سنگِ خرد
هم آن و هم این سنگ گردید خرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
جهاندار پیش جهانآفرین
نیایش همی کرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد
همین آتش آن گاه قبله نهاد
شب آمد برافروخت آتش چو کوه
همان شاه در گرد او با گروه
یکی جشن کرد آن شب و باده خورد
«سده» نام آن جشن فرخنده کرد
ز هوشنگ ماند این سده یادگار
بسی باد چون او دگر شهریار
حکیم توس، فردوسی بزرگ
نقاشی: شاهنامهی شاه تهماسبی، تبریز
- ۱۵۲۵ م.
نقاش: ناشناس
آبرنگ، جوهر، نقره و طلا روی کاغذ مات
مکان نگهداری: موزهی هنر متروپولیتن
- نیویورک
97624f18-9bde-413b-b8d3-f9048450ab30 جشن سده فرخنده باد
دهم بهمنماه، سده، جشن آتش و امید بر همهی ایرانیان و ایرانیتباران جهان فرخنده و شادباد!
