همایش تیرگان به کوششِ انجمن فرهنگی افراز در تالار فردوسی «خانه‌ی اندیشمندان علوم انسانی» برپا شد

عصر دوشنبه دهم تیرماه همایش تیرگان به کوششِ انجمن فرهنگی افراز در تالار فردوسی «خانه‌ی اندیشمندان علوم انسانی» برپا شد.

 


همایش تیرگان با خوشامدگویی علیرضا افشاری، دبیر همایش، آغاز شد. وی که از بنیادگذاران انجمن فرهنگی افراز است از نخستین جشن تیرگانی که انجمن در سال 1383 خورشیدی در تالار کاخ دانش‌آموزی و با حضور شادروان دکتر ورجاوند و استاد جنیدی گرفته بود یاد کرد و اظهار خوشحالی نمود که امروزه این جشن‌های باستانی زنده شده و در سطح جامعه از چنین مناسبت‌هایی یاد می‌شود. او پُرمعنی و غنی‌تر شدن روزها با اسطوره‌ها و داستان‌های حماسی و پهلوانی و تاریخی (در این مورد، نبرد ایزد تیشتر یا دیو اَپوش تا پرتاب تیر آرش و زادروز بابک خرمدین) را از جمله کارکردهای نگاهداشت این شادروزها در عصر امروزه دانست.

Tirgan-98-12

 

دکتر محمدعلی دادخواه، وکیل سرشناس حوزه‌ی میراث فرهنگی و پژوهشگر عرصه‌ی میراث معنوی، نخستین سخنران همایش بود که به چیستیِ تیرگان پرداخت. نویسنده‌ی کتاب «نوروز و فلسفه هفت‌سین»، که آن کتابش تاکنون بیش از بیست چاپ داشته است، به تشریح معانی نام‌ ماه‌های ایرانی و نمودهای امروزینِ آنها پرداخت و سپس فلسفه‌ی جشن‌های باستانی مردم ایران را بازگو کرد و در نهایت از تیرگان و تیر آرش گفت.

سپس استاد امیر صادقی، روایت‌‌گر شاهنامه، بر روی صحنه رفت و نخست به روال کارهای خود اشعاری را در وصف مجلس که بر وزن شاهنامه سروده بود خواند و سپس حاضران را دعوت کرد به اجرایی از شاهنامه (بخشی از داستان عاشقانه‌ی زال و رودابه ـ دیدار سیندخت با سام) که بر دستِ دو شاگردِ نونهالش (سارا طالح‌پور و محمدمهدی زادفرخ) به زیبایی اجرا شد. مدت‌هاست استاد صادقی با برپایی «پیام‌سرای فردوسی» به پرورش شاگردانی در راستای روایت‌گری شهنامه می‌پردازد. در پایان این بخش از برنامه، خودِ استاد، جمعِ حاضر در همایش را به اجرای زیبا و پُرتوانش از داستان سوگ‌ناکِ کشته شدنِ ایرج به دستِ برادران مهمان کرد.

در دنباله‌ی برنامه‌ی استاد صادقی از مازیار صادقی خواست که لوحی را که پیام‌سرای فردوسی به خاطر دو دهه تلاش فرهنگی علیرضا افشاری برای وی تهیه کرده بودند با حضور استادان حاضر در همایش به او تقدیم کند. انجمن افراز نیز با اهدای تقدیرنامه‌هایی از هنرِ دو نوجوانِ روایت‌گر شاهنامه قدردانی کرد.

سخنران بعدی همایش دکتر اسماعیل کهرم، استاد برجسته و پیرِ حوزه‌ی محیط‌زیست، بود. او با توجه به بازدیدی که از بخش‌ کاوش‌های فضایی ناسا در آمریکا داشت اشاره کرد که تنها بر روی رفتن به سیاره‌هایی سرمایه‌گذاری می‌شود که در آنها آب و در نتیجه احتمال حیات وجود دارد و با توجه به این موضوع بر اهمیت آب تأکید کرد و بی‌توجهی‌هایی که در این سال‌ها نسبت به آن در این سرزمین خشک شده است. او در بخشی دیگر از سخنش یادی از فعالان محیط‌زیستی کرد که بیش از 500 روز است که در بند هستند و خواستار رسیدگی به وضعیت آنان شد و در عین حال نسبت به کم‌کاری‌ها و بی‌توجهی‌های دولت به مقوله‌ی محیط‌زیست هشدار داد و کارهایش را بر خلاف شعارهای آغازینش دانست.

دکتر شروین وکیلی، جامعه‌شناس، به چرایی و شیوه‌ی پیوند ایزدان در روایت آرش پرداخت و این که هنگام خواندن تیریشت، یعنی کهن‌ترین متنی که در آن به آرش کمانگیر اشاره شده، این پرسش مطرح می‌شود که عناصر مربوط با تیر آرش چرا به این ترتیب در متن مورد اشاره قرار گرفته‌اند؟ چرا اهورامزدا بر تیر می‌‌دمد و چرا مهر است که تیر را هدایت می‌کند و نقش آناهیتا و زمین در این میان چیست؟ و چگونه است که وارونه‌ی روایت‌های یونانی در این‌جا انسان بازیچه‌ی دستِ خدایانِ نیست بلکه این خدایان هستند که در خدمت انسان درمی‌آیند و هر کدام وظیفه‌ای را در به ثمر رسیدنِ تیر بر عهده می‌گیرند. سپس پیشنهاد‌هایی را ارائه داد که مبنایشان شناخت سیمای ایزدان باستانی ایرانی و چگونگی پیوند خوردن‌شان با عناصر طبیعی از یک سو، و فرشتگان و مفاهیم انتزاعی اندیشه‌ی زرتشتی از سوی دیگر بود و در نهایت بیان کرد آرش کمانگیر مانند بسیاری از شخصیت‌های اساطیری کلیدی دیگر (همچون رستم و سوشیانس) که گرانیگاهی از برخورد چندین مدار مفهومی و جریان معنایی هستند، اراده‌ی انسانی برای دگرگون ساختن هستی یا پاس داشتن آن را نمایندگی می‌کنند.

 

پایان‌بخش برنامه اجرای موسیقی به دست کیوان حسینی بود که دو تا از ساخته‌های خودش را اجرا کرد که یکی مضمونی عاشقانه داشت که خود سروده و به تازگی نیز منتشر شده بود و دیگری حماسی ـ میهنی بود. این هنرمند جوان اثری از آرتوش، هنرمند قدیمی، را نیز با پیانو نواخت و در پایان سرود «ای ایران» را خواند که با همراهی حاضران اجرا شد.


اجرای برنامه بر دوشِ حامد بصارتی بود. عکس‌ها از محمد موسوی و مسعود گلمحمدی است.

گزارش از: علیرضا افشاری


دیدگاه‌ خود را بیان کنید